ชาวนาไทอีสาน

     “ชาวนาไทอีสาน” คือกลุ่มชาวนารุ่นใหม่ที่รวมตัวกันทำนาเกษตรอินทรีย์ เก็บรักษาเมล็ดพันธุ์พื้นบ้าน ไปพร้อมกับปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์ข้าวใหม่ๆ เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและความหลากหลายทางชีวภาพ รวมทั้งสืบทอดภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษ

     สมาชิกกลุ่มมาจากหลายจังหวัดในภาคอีสาน ได้แก่ ยโสธร บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ อำนาจเจริญ สกลนคร ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม โดยมีแกนนำคือ ตุ๊หล่าง-แก่นคำกล้า พิลาน้อย ชาวนาหนุ่มจากยโสธรที่ทำงานด้านเก็บรักษาพันธุ์และพัฒนาพันธุ์ข้าวมายาวนาน

     กลุ่มฯ ยึดหลักการทำนาแบบประณีตและเคารพในแม่โพสพ ทุกกระบวนการผลิต ตั้งแต่การเก็บเมล็ดพันธุ์ การปลูก การบำรุงและทำสารไล่แมลงด้วยวิธีธรรมชาติ จึงทำด้วยความใส่ใจ ทั้งมีการแลกเปลี่ยนความรู้กันในกลุ่มอยู่ตลอด

     หนึ่งในภารกิจสำคัญของกลุ่มฯ คือการอนุรักษ์และพัฒนาพันธุ์ข้าวให้ตอบโจทย์การกินของคนไทยมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันมีพันธุ์ดั้งเดิมที่รักษาไว้กว่า 150 สายพันธุ์ และพัฒนาขึ้นใหม่อีก 7 สายพันธุ์

     พันธุ์ข้าวที่พัฒนาขึ้นใหม่ก็เช่น ข้าวเจ้าหอมเวสสันตะระ (Vessantara) มีรสชาติดี ให้ผลผลิตต่อไร่มากกว่าข้าวหอมมะลิ 105  เป็นข้าวเจ้าหอมที่ให้รสสัมผัสเหนียวนุ่มละมุนลิ้น กลิ่นข้าวที่เคี้ยวใหม่ๆ จะหอมอวลอยู่ในลำคอและโพรงจมูก

     ข้าวเจ้าหอมดำสูตะบุตร (Sutabutr) เมื่อหุงจะให้รสชาติเหนียวนุ่ม มีกลิ่นหอมข้าวก่ำที่โดดเด่น

     ข้าวเหนียวดำอสิตะ (Asita) มีกลิ่นหอมสองระดับ คือมีทั้งกลิ่นหอมของข้าวเหนียวดำและกลิ่นหอมของข้าวหอมมะลิแทรกอยู่ในข้าวเมล็ดเดียว

     นอกจากนี้ยังมีสายพันธุ์ที่น่าสนใจอีก เช่น ข้าวเจ้าหอมเวสวิสุทธิ์ ข้าวเหนียวดำสีลาภรณ์ ข้าวเจ้าหอมเพชรราตรี เป็นต้น